Państwo pojawiło się na pewnym etapie rozwoju ludzkości wskutek długich przemian ewolucyjnych. Pierwsze prymitywne struktury państwowe powstały zapewne wraz z wyodrębnieniem się na określonym obszarze grupy społecznej, która stosując przymus, mogła skutecznie podporządkować sobie inne grupy i zapanować nad nimi. Do tej pory nasza wiedza na temat procesu powstawania państwa jest niepełna. Istnieją tylko mniej lub bardziej przekonujące hipotezy i koncepcje.
Do najbardziej znanych koncepcji powstania państwa należy oświeceniowa teoria umowy społecznej, głoszona między innymi przez Johna Locke’a i Jeana Jacques’a Rousseau. Według nich do powstania państwa doszło w wyniku szczególnej umowy zawartej między członkami danego społeczeństwa bądź między nimi a władcą. Znane są różne wersje tej koncepcji. Zwolennicy jednej z nich twierdzą, że zarówno społeczeństwo, jak i państwo powstały dzięki porozumieniu się jednostek żyjących dotąd w stanie natury, czyli pierwotnym. Inni mówią o dwóch umowach: pierwsza to umowa o zjednoczeniu się (między jednostkami), druga o podporządkowaniu się (między społeczeństwem a władcą), stanowiąca bezpośrednią przyczynę powstania państwa. Teoria umowy społecznej zdecydowanie odrzucała boskie pochodzenie władzy państwowej.
Inną koncepcją powstania państwa jest teoria podboju i przemocy, której najbardziej znanym głosicielem był polski socjolog i teoretyk państwa i prawa Ludwik Gumplowicz. Stal on na stanowisku, że państwo powstało w następstwie podboju plemion słabszych (klanów, szczepów) przez plemiona silniejsze, lepiej zorganizowane. Stworzone w ten sposób państwo miało utrwalać podział na rządzących (zwycięzców) i rządzonych (podbitych). Zatem państwo jawi się tu jako forma politycznego panowania zwycięzców nad podbitymi.
Added
You must be logged in to post a comment.
